Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego w Częstochowie

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 18 lipca 2018 r.

Sąd Okręgowy w Częstochowie VII Wydział Karny Odwoławczy w składzie:

Przewodniczący: SSO Beata Jarosz

Sędziowie: SSO Adam Synakiewicz

SSR del. Monika Maciążek (spr.)

Protokolant: sekr. sądowy Aleksandra Błachowicz - Dróżdż

przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej Częstochowa – Południe w Częstochowie Stanisława Cybulskiego

po rozpoznaniu w dniu 18 lipca 2018r.

sprawy

E. K. c. J. i G. ur. (...) w C.

oskarżonej o czyny z art. 54 § 1 kks w zw. z art. 6 § 2 kks i art. 9 § 3 kks popełnione w warunkach art. 37 § 1 pkt 1 kks

na skutek apelacji wniesionych przez prokuratora i Naczelnika (...)Urzędu Celno – Skarbowego w K.

od wyroku Sądu Rejonowego w Częstochowie

z dnia 15 marca 2018 r. , sygn. akt IV K 197/17

orzeka:

uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Częstochowie.

0.a.Sygn. akt VII Ka 528/18

UZASADNIENIE

E. K. została oskarżona o to, że od dnia 5 lipca 2012 r. do dnia 3 grudnia 2012 r. w C., działając czynem ciągłym, w wykonaniu tego samego zamiaru, w krótkich odstępach czasu, będąc prezesem Zarządu Spółki z o.o. (...) z/s w C., uchyliła się od podatkowania w ten sposób, że nie ujawniła przedmiotu opodatkowania podatkiem akcyzowym należnym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego olejów smarowych w (...) i nie złożyła w wymaganym terminie właściwemu organowi podatkowemu tj. Naczelnikowi Urzędu Celnego w C. deklaracji dla podatku akcyzowego określonej w art. 78 ust. 1 pkt. 3 ustawy o podatku akcyzowym z dnia 06.12.2008 roku, przez co uszczupliła budżet Państwa o podatek akcyzowy w kwocie 942.566,00 zł, , tj. o przestępstwo skarbowe określone w art. 54 § 1 k.k.s. w zw. z art. 6 § 1 k.k.s. i art. 9 § 3 k.k.s. popełnione w warunkach art. 37 § 1 pkt 1 k.k.s.

Wyrokiem z dnia 15 marca 2018 roku, sygn. akt IV K 197/17, Sąd Rejonowy
w C. uniewinnił oskarżoną E. K. od tego zarzutu, kosztami postępowania obciążył Skarb Państwa (na podstawie art. 632 pkt 2 k.p.k.) i przyznał od Skarbu Państwa na rzecz E. K. kwotę 756 zł tytułem zwrotu poniesionych przez oskarżoną wydatków związanych z ustanowienia obrońcy (na podstawie art. 632 pkt 2 k.p.k w zw. z § 17 ust. 2 pkt 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016r w sprawie ponoszenia rzez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu).

Naczelnik (...) Urzędu Celno-Skarbowego w K. zarzucił:

1.  obrazę przepisów postępowania, mającą wpływ na treść orzeczenia, a to art. 7 kpk. polegającą na naruszeniu zasady swobodnej oceny dowodów w postaci wyjaśnień E. K. poprzez błędne – niezgodne z doświadczeniem życiowym i zasadami prawidłowego rozumowania – ustalenie na ich podstawie, że oskarżona nie miała świadomości karalności przypisanych jej czynów,

2.  błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, mający wpływ na jego treść, polegający na ustaleniu braku świadomości po stronie E. K. co do karalności przypisanych jej czynów z art. 54 § 1 kks w 7 § 1 pkt 1 kks, podczas gdy z zebranego materiału dowodowego logicznie i zgodnie z doświadczeniem życiowym wynika prawidłowe ustalenie, że oskarżona miała taką świadomość.

Prokurator Rejonowy Częstochowa-Południe w Częstochowie zarzucił:

1.  błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wydanego orzeczenia, a polegający na wyrażeniu błędnego poglądu, iż oskarżona dopuściła się zarzucanego jej czynu zabronionego w nieświadomości jego karalności, podczas gdy w rzeczywistości oskarżona w takim błędzie nie pozostawała i wiedziała o ciążącym na niej obowiązku podatkowym określonym w ust. 1 ustawy o podatku akcyzowym z dnia 06.12.2008 r

Obaj skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Częstochowie

Sąd Okręgowy zważył, co następuje.

Apelacje odniosły skutek, doprowadziły do uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Częstochowie.

Na wstępie trzeba zauważyć, że istotą obu apelacji było zakwestionowanie toku rozumowania Sądu Rejonowego, który przyjął w oparciu o wyjaśnienia oskarżonej, że nie wiedziała ona, że na spółce (...) ciąży obowiązek zapłaty podatku akcyzowego w związku ze sprzedażą olejów smarowych, nabywanych w innych krajach Unii Europjskiej. Jest to jasne, zważywszy treść uzasadnień obu apelacji w zestawieniu z pisemnymi motywami zaskarżonego wyroku, mimo że w zarzutach apelacji obaj skarżący powołali się na nieświadomość karalności za przestępstwo skarbowe. W istocie chodzi więc o błędne ustalenie przez Sąd I-szej instancji strony podmiotowej przestępstwa.

Skarżący słusznie podnieśli, że nie można zgodzić się z Sądem Rejonowym w zakresie w jakim Sąd wywodzi, E. K. nie miała świadomości obowiązku podatkowego ciążącego na spółce, którą kierowała.

Prawidłowo Sąd ustalił, iż spółka, dokonując nabycia wewnątrzwspólnotowego olejów smarowych, obowiązana była dochować warunków określonych w art. 78 ust. 1 pkt 1, 3 i 4 ustawy o podatku akcyzowym, tj. przed wprowadzeniem wyrobów akcyzowych na terytorium kraju dokonać zgłoszenia o planowanym nabyciu wewnątrzwspólnotowym do naczelnika urzędu celnego i złożyć zabezpieczenie akcyzowe, bez wezwania organu podatkowego złożyć właściwemu naczelnikowi urzędu celnego deklarację uproszczoną według ustalonego wzoru, obliczyć akcyzę i dokonać zapłaty na terytorium kraju na rachunek właściwej izby celnej w terminie 10 dni, licząc od dnia powstania obowiązku podatkowego, a także prowadzić ewidencję nabywanych wewnątrzwspólnotowych wyrobów akcyzowych. Jest bezsporne, że procedury tej spółka nie dopełniła, a także że za tą sytuację odpowiedzialność ponosi oskarżona E. K., która pełniła funkcję prezesa zarządu spółki zarówno w okresie, kiedy spółka prowadziła handel olejami smarowymi, tj. w 2012 roku, jak i w czasie, gdy Naczelnik Urzędu Celnego w C. w 2015 roku określił zaległość podatkową w podatku akcyzowym stosownymi decyzjami, których oskarżona nie kwestionowała, nie wnosząc środka zaskarżenia.

Jednak nie można zaakceptować ustaleń Sądu Rejonowego w zakresie strony podmiotowej przestępstwa, zarzuconego E. K.. Wnioskując o braku umyślności oskarżonej co do uchylania się od opodatkowania pominął Sąd szereg okoliczności obciążających, związanych z charakterem działalności spółki (...), sposobem w jaki funkcjonowała na rynku i jak wywiązywała się z obowiązków wobec państwa jako podatnik. W kontekście niżej wskazanych faktów traci na znaczeniu kwestia wątpliwości co do zgodności przepisów, nakładających na podmioty gospodarcze obowiązek zapłaty akcyzy, z przepisami unijnymi. Jest to problem drugorzędny, którego nie można przedkładać ponad zdrowy rozsądek, który musi towarzyszyć ocenie uczciwości postępowania E. K., jako prezesa zarządu spółki z o.o. (...), a także ocenie w zakresie rzeczywistych powodów, dla których E. K. zignorowała obowiązek rozliczenia podatku akcyzowego od olejów smarowych, które kupował od spółki (...) J. P..

I tak, przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd musi wziąć pod uwagę i wyprowadzić należyte wnioski z tego, że spółka (...) zajmowała się wyłącznie sprowadzaniem zza granicy olejów smarowych dla konkretnego odbiorcy, jakim był J. P., prowadzący indywidualną działalność gospodarczą (...) we własnym imieniu, oraz faktycznie zajmujący się taką samą działalnością, zarejestrowaną na jego żonę, U. P. (ta sama firma i ten sam adres). Przesłuchanie U. P. (k. 546-547) jasno pokazało, że w rzeczywistości w 2016 roku to nie ona prowadziła tą działalność, wszystkimi sprawami związanymi z działalnością gospodarcza i nabywaniem olejów smarowych zajmował się jej mąż. Zatem J. P. faktycznie był jedynym odbiorcą olejów smarowych i tym samym jedynym kontrahentem spółki (...). W dodatku to osoba działająca na jego polecenie, związana z firmą (...) , a nie ze spółką (...), zlecała konkretny transport olejów kierowcom, którzy oleje te przywozili z Austrii, Niemiec i Litwy. R. N., który jako kierowca takie transporty realizował, wyraźnie o tym zeznał (k. 547, wskazując na osobę Ł. z P., jako tego, który zlecał przewóz olejów bezpośrednio do magazynu hurtowni (...) w B. pod O. lub do J. (siedziba P. (...)Jasno wskazał także, że nie miał do czynienia ani z oskarżoną, ani z inną osobą reprezentującą firmą (...) (k. 548).

Jaką więc rolę pełniła sama oskarżona i jedyny „pracownik” spółki (...) M. G., do którego obowiązków rzekomo należało szukanie nabywców olejów w Polsce i negocjowanie cen (k. 402)? Co więcej – wg oskarżonej ona sama nigdy wcześniej nie działała w branży związanej z olejami, ani nawet branży pokrewnej, mimo deklarowanego dużego doświadczenia w prowadzeniu działalności gospodarczej; spółkę (...) założył jej syn M. K. w maju 2012 r. z kapitałem zakładowym jedynie 5 000,- zł, a spółka nie posiadała żadnych środków trwałych; spółka faktycznie nie prowadziła ksiąg podatkowych, współpraca z biurem rachunkowym nie powiodła się, a spółka nie płaciła też innych należnych podatków, w tym Vat i podatku dochodowego, nie składała sprawozdań finansowych, nie prowadziła wymaganych ewidencji, rejestrów dostaw i nabyć; już w listopadzie 2012 r., po kilku miesiącach prowadzenia działalności przez spółkę (...), Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w C. wszczął egzekucję podatkową, która nie jest skuteczna.

Nie można pominąć skali obrotów spółki (...), wynikających z faktur zakupu olejów (od ok. 700 tys. zł do ok. 2 mln. zł miesięcznie), dysponowania lub niedysponowania przez spółkę (...) środkami finansowymi tego rzędu (tytułem przypomnienia – kapitał zakładowy 5 000 zł) i wątpliwej rentowności tego przedsięwzięcia (porównanie kosztów związanych z transportem towarów i podatków z należnością od nabywcy), a także porównania treści faktur sprzedaży dlaP. (...)w zakresie ustalenia 3-dniowego terminu płatności z zeznaniami J. P. co do intratności współpracy ze spółką (...) spowodowanej odroczonym terminem płatności (k. 410v) i zeznaniami M. G. (k. 490), który wskazywał, że J. P. był dobrym klientem, bo płacił za towar przy dostawie, a (...) była firma niepewną (k. 491), choć wg R. N. realizował dostawy bezpośrednio do magazynów tej spółki (k. 547).

Mając na uwadze powyżej naprowadzone fakty, trzeba więc ustalić jaką w rzeczywistości rolę pełniła spółka (...), formalnie pośrednicząc w sprzedaży J. P. olejów smarowych, które kupowano w krajach, gdzie towar ten nie był obciążony akcyzą, podczas gdy w Polsce taki obowiązek podatkowy istniał. Postępowanie dowodowe należy uzupełnić co najmniej o przesłuchanie M. K., jedynego udziałowca sp. z o.o. (...) i Ł. D., pracującego dla J. P. i faktycznie zlecającego transport olejów R. N.. Należy dążyć do ustalenia kto faktycznie (a nie wg dokumentów) kupował i płacił zagranicznym dostawcom za olej smarowy. Konieczne jest wyjaśnienie wskazanych wyżej rozbieżności w zakresie sposobu płatności realizowanych przez J. P. i powodów podjęcia współpracy spółki (...) z tym akurat nabywcą, jako jedynym klientem.

Dopiero kiedy ustali się rzeczywistą rolę spółki (...) w handlu olejami smarowymi, możliwe będzie rzetelne ustalenie jakim zamiarem kierowała się E. K. nie dokonując zgłoszenia o planowanym nabyciu olejów do właściwego naczelnika urzędu celnego, nie składając stosownych deklaracji, nie płacąc akcyzy i nie prowadząc wymaganej ewidencji wyrobów akcyzowych. Należy wziąć pod uwagę i rozważyć sugestię wyrażoną w uzasadnieniu apelacji Naczelnika (...) w K. o tym, że spółka ta została założona w określonym celu, że z góry zaplanowane zostało uchylanie się od opodatkowania m. in. podatkiem akcyzowym.

Podsumowując - dotychczas zgromadzony materiał dowodowy jasno wskazuje, że E. K. nie prowadziła spółki (...) w sposób uczciwy, z poszanowaniem ciążących na spółce obowiązków wobec państwa, nawet nie starała się wywiązać się z obowiązków podatkowych, mimo, że była ich świadoma. Chodzi tu zarówno o podatek od towarów i usług oraz podatek dochodowy, jak i podatek akcyzowy. W tej konkretnej sytuacji nie zasługuje na wiarę jej twierdzenie, że tkwiła w przeświadczeniu, iż podatek akcyzowy od towarów, które sprowadzała z krajów Unii Europejskiej, nie powinien być naliczony. Przedstawione przez Sąd Rejonowy wątpliwości sądów administracyjnych co do zgodności prawa polskiego z dyrektywami unijnymi w zakresie możliwości wprowadzenia lub utrzymywania podatków na wyroby takie jak oleje smarowe nie mają większego znaczenia dla oceny umyślności i zamiaru E. K. w uchylaniu się od opodatkowania w sposób opisany w zarzucie aktu oskarżenia. Trzeba zwrócić uwagę, że spółka (...) została założona już po tym jak Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 19 kwietnia 2012 r. sygn. akt I GSK 1017/10 przekazał do rozstrzygnięcia składowi 7 sędziów zagadnienie prawne następującej treści „Czy objęcie podatkiem akcyzowym wyrobów, o których mowa w art. 2 pkt 2 w związku z poz. 4 załącznika nr 2 i art. 62 ust. 1 ustawy z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym (Dz.U. Nr 29, poz. 257 ze zm.), w tym produktów energetycznych wykorzystywanych do celów innych niż paliwo silnikowe lub paliwa do ogrzewania, mieści się w upoważnieniu do wprowadzenia lub utrzymania podatków, określonym w art. 3 ust. 3 dyrektywy Rady 92/12/EWG w sprawie ogólnych warunków dotyczących wyrobów objętych podatkiem akcyzowym, ich przechowywania, przepływu oraz kontrolowania (Dz. Urz. UE L 92.76.1)” (Uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie 7 sędziów NSA W-wa z dnia 29 października 2012 r. I (...) 1/12). Uczciwy przedsiębiorca w takiej sytuacji wstrzymałby się z prowadzeniem działalności, z którą mogą wiązać się wątpliwe obciążenia podatkowe. Tymczasem E. K., nie mając żadnego doświadczenia w branży paliwowej, podjęła się prowadzenia spółki zajmującej się nabywaniem wewnątrzwspólnotowym olejów smarowych, czerpiąc wiedzę na ten temat rzekomo z internetu, gdzie miała wyczytać, że jest na to popyt, i to miało skłonić ją do podjęcia działalności w tym obszarze. Przy czym nie wyjaśniła dlaczego nie założyła spółki sama, tylko jako jedyny udziałowiec spółki (...) figurował M. K..

Mając na uwadze powyższe, uznał Sąd Odwoławczy, że zaskarżony wyrok uniewinniający nie może się ostać. Takie rozstrzygnięcie nie mogło zostać zaakceptowane jako oczywiście niesłuszne, nie uwzględniające faktycznych okoliczności, w jakich doszło do zawiązania spółki (...) i zaangażowania tego podmiotu gospodarczego w handel olejami smarowymi, które to okoliczność wprost rzutują na świadomość E. K. co do obowiązku podatkowego w zakresie akcyzy i wskazują na stronę podmiotową przestępstwa które jej zarzucono.

Mając na uwadze powyżej przedstawione zastrzeżenia Sądu Okręgowego na mocy
art. 437 § 2 k.p.k. w związku z art. 438 pkt 3 k.p.k., zaskarżony wyrok należało uchylić
i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.