Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego w Częstochowie

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 7 listopada 2018 roku

Sąd Okręgowy w Częstochowie IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

Przewodniczący: SSO Robert Grygiel

Protokolant: starszy sekretarz sądowy Karina Zbroińska

po rozpoznaniu w dniu 7 listopada 2018 roku w C.na rozprawie

sprawy J. H.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w C.

o ustalenie kapitału początkowego, o wysokość emerytury

na skutek odwołania J. H.

od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w C.

z dnia 19 marca 2018 roku Nr (...)

z dnia 27 marca 2018 roku Nr (...)

1.  zmienia zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału
w C. z dnia 19 marca 2018 roku numer (...) i ustala wysokość kapitału początkowego J. H. przy uwzględnieniu wskaźnika wysokości podstawy wymiaru kapitału początkowego na poziomie 51,38% oraz przy uwzględnieniu jako okresu składkowego okresu zatrudnienia od 21 grudnia 1974 roku do 14 maja 1975 roku;

2.  zmienia zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału
w C. z dnia 27 marca 2018 roku numer (...) i ustala wysokość emerytury J. H. z uwzględnieniem wysokości kapitału początkowego ustalonego w punkcie 1 tego wyroku;

3.  oddala odwołanie w pozostałym zakresie.

Sygn. akt IV U 606/18

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 19 marca 2018 roku, nr (...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. ustalił J. H. wartość kapitału początkowego na dzień 1 stycznia 1999 roku. Ustalając wartość kapitału organ rentowy:

- do obliczenia podstawy wymiaru kapitału początkowego oraz obliczenia wskaźnika wysokości tej podstawy przyjął przeciętną podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne z 20 kolejnych lat kalendarzowych wybranych z całego okresu ubezpieczenia, wskaźnik wysokości podstawy wymiaru kapitału początkowego ustalając na 49,90%, a jego podstawę na kwotę 609,22 zł;

- uwzględnił okresy składkowe w wymiarze 20 lat, 8 miesięcy i 5 dni, tj. 248 miesięcy;

- uwzględnił okresy nieskładkowe w wymiarze 10 miesięcy i 15 dni, tj. 10 miesięcy;

- uwzględnił współczynnik proporcjonalny do osiągniętego do dnia 31 grudnia 1998 roku wieku oraz okresu składkowego i nieskładkowego w wysokości 72,41%;

- uwzględnił średnie dalsze trwanie życia wyrażone w miesiącach, które dla osób
w wieku 62 lat wynosi 209 miesięcy.

Obliczony z uwzględnieniem powyższych danych kapitał początkowy ubezpieczonego wyniósł 79.294,60 zł.

W treści decyzji organ rentowy wskazał, że do obliczenia kapitału początkowego za okres od 15 września 1979 roku do 31 lipca 1982 roku przyjęto wynagrodzenie minimalne.

Decyzją z dnia 27 marca 2018 roku, nr (...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. przyznał J. H. prawo do emerytury, poczynając od dnia 15 marca 2018 roku. Do obliczenia wysokości emerytury przyjęto kwotę zwaloryzowanego kapitału początkowego wynoszącą 296.162,79 zł, kwotę składek zewidencjonowanych na koncie
z uwzględnieniem waloryzacji wynoszącą 93.338,16 zł oraz średnie dalsze trwanie życia wynoszące 219,6 miesiąca. Ustalona w powyższy sposób emerytura ubezpieczonego wyniosła 1.773,68 zł.

W treści decyzji organ rentowy wskazał, że do obliczenia podstawy wymiaru za okres od 15 września 1979 roku do 31 lipca 1982 roku przyjęto wynagrodzenie minimalne.

Odwołania od powyższych decyzji wniósł J. H., po ich sprecyzowaniu na rozprawie w dniu 7 listopada 2018 roku wnosząc o zmianę zaskarżonych decyzji, poprzez uwzględnienie przy obliczaniu wartości kapitału początkowego i wysokości emerytury, okresu zatrudnienia w Stacji Pogotowia (...) we W. od 21 grudnia 1974 roku do 14 maja 1975 roku oraz zarobków faktycznie osiąganych przez niego w okresie zatrudnienia w Spółdzielni Pracy (...) w C. w latach 1979-1982 w kwocie 8.750,00 zł miesięcznie.

W odpowiedzi na odwołania organ rentowy wniósł o ich oddalenie.

Sąd Okręgowy ustalił, co następuje:

J. H. urodził się w dniu (...). W dniu 1 lutego 2018 roku ubezpieczony złożył wniosek o ustalenie kapitału początkowego, a następnie
w dniu 15 marca 2018 roku wniosek o przyznanie mu prawa do emerytury,
po rozpoznaniu których organ rentowy wydał zaskarżone w niniejszej sprawie decyzje.

(v. akta rentowe)

Pismem z dnia 6 grudnia 1974 roku J. H. złożył w dyrekcji Pogotowia (...) we W. podanie o zatrudnienie go do pracy w charakterze sanitariusza. Powyższe podanie zostało rozpatrzone pozytywnie i w dniu 21 grudnia 1974 roku ubezpieczony rozpoczął pracę w (...)Stacji Pogotowia (...) we W. w charakterze sanitariusza pełniącego dyżury zlecone, za wynagrodzeniem według 24 grupy uposażenia wynikającej z pozycji III/1 tabeli stanowisk i zaszeregowania stanowiącej załącznik nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 1 września 1972 roku w sprawie uposażenia pracowników zakładów społecznych służby zdrowia, zakładów pomocy społecznej i zakładów rehabilitacji zawodowej inwalidów, w kwocie 1.450,00 zł za 46 godzin tygodniowo. W/w wynagrodzenie miało być naliczane za faktycznie przepracowane godziny, według stawki 7,25 zł za godzinę + 10% dodatku za pracę w porze nocnej w godzinach od 22:00 do 6:00. Zgodnie z zachowanymi zapisami kartoteki zarobkowej za rok 1975, odwołujący
z tytułu powyższego zatrudnienia otrzymał wynagrodzenie w kwotach:

- w styczniu 1.554,00 zł;

- w lutym 647,00 zł;

- w marcu 550,00 zł;

- w maju 222,00 zł.

W dniu 14 maja 1975 roku Oddział Spraw Pracowniczych (...) Stacji Pogotowia (...) we W. wydał odwołującemu legitymację ubezpieczeniową, w której na karcie 82 potwierdził, że od dnia 21 grudnia 1974 roku pozostaje zatrudniony w tym Zespole na stanowisku sanitariusza.

(v. akta osobowe i kartoteka płacowa ubezpieczonego oraz jego wyjaśnienia – elektroniczny protokół rozprawy z dnia 7 listopada 2018 roku, kopia legitymacji ubezpieczeniowej k. 5 akt rentowych, tom RI)

W dniu 15 września 1979 roku J. H. zawarł z (...)Spółdzielnią Pracy (...)w C. umowę o pracę na 14-dniowy okres próbny, na mocy której miał wykonywać pracę na stanowisku kierownika zakładu ślusarskiego – uszczelnianie okien, w wymiarze 46 godzin tygodniowo, za wynagrodzeniem ryczałtowym, ustalanym w sposób i na warunkach przewidzianych w uchwale zarządu nr 59/77 z dnia 19 lipca 1977 roku Dz. U. nr 23. Płaca planowana została określona na kwotę 4.000,00 zł. Następnie w dniu 30 września 1979 roku strony zawarły umowę o pracę na czas nieokreślony, na takich samych warunkach pracy
i płacy jak określone w umowie z dnia 15 września 1979 roku.

W dniu 2 listopada 1981 roku J. H. zawarł ze Spółdzielnią Pracy (...) w C. umowę o pracę, na mocy której miał wykonywać pracę w charakterze montera karniszy w zakładzie usługowym przy
ul. (...) w C., na zryczałtowanym rozrachunku. Terenem działania prowadzonego przez odwołującego zakładu usługowego miało być miasto C.. W § 2 umowy określono jakie należności z tytułu prowadzonej działalności J. H. ma odprowadzać na rzecz Spółdzielni, wśród których znalazła się składka na ubezpieczenia społeczne w kwocie 2.188,00 zł. W § 3 umowy wskazano, że wynagrodzenie zatrudnionych jest zmienne w zależności od sumy wpływów za wykonane usługi oraz od oszczędnej i prawidłowej gospodarki osób zatrudnionych i jest płatne w drodze podziału pomiędzy zatrudnionych miesięcznych przychodów zakładu pozostałych po pokryciu należności na rzecz Spółdzielni określonych w § 2 oraz wszelkich innych koszów prowadzenia zakładu, jeżeli nie zostały one objęte kosztami wydziałowymi.

Pismem z dnia 20 kwietnia 1982 roku pracodawca wypowiedział ubezpieczonemu warunki pracy i płacy, od dnia 1 czerwca 1982 roku proponując mu zatrudnienie
w R. k/C. w działalności torowej, na stanowisku pracownika torowego, ze stawką osobistego zaszeregowania według VI kategorii zaszeregowania, tj. 24,70 zł za godzinę, w systemie akordowo-prowizyjnym. Przyczyną wypowiedzenia były częste choroby odwołującego i straty w zyskach Spółdzielni, wynikającej z tego, że w okresach choroby nie odprowadzał on ryczałtu, a ponadto pobierał zasiłek chorobowy. Ubezpieczony odwołał się od powyższego wypowiedzenia i nie przystąpił do wykonywania pracy na nowym stanowisku, na skutek czego jego stosunek pracy ze Spółdzielnią uległ rozwiązaniu z dniem 31 lipca 1982 roku (po wyroku Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach z dnia 30 lipca 1982 roku, I P 1567/82). W ostatnim miesiącu pracy odwołującego jego płaca planowana miała wynieść 8.750,00 zł.

Zgodnie z kartotekami zarobkowymi, we wrześniu 1981 roku J. H. otrzymał wynagrodzenie w kwocie 320,00 zł, w październiku 1981 roku w kwocie 160,00 zł
i w listopadzie 1981 roku 160,00 zł. Za pozostały okres zatrudnienia w Spółdzielni (...) brak jest jakichkolwiek danych co do wysokości faktycznie uzyskiwanych przez odwołującego zarobków.

(v. akta osobowe ubezpieczonego)

Przy uwzględnieniu przy obliczaniu wartości kapitału początkowego oraz wysokości emerytury J. H. okresu zatrudnienia w (...) Stacji Pogotowia (...)we W. od 21 grudnia 1974 roku do 14 maja 1975 roku oraz przy przyjęciu za okres zatrudnienia w Wojewódzkiej Spółdzielni (...) w C. wynagrodzenia:

- za okres od 15 września 1979 roku do 31 grudnia 1981 roku w kwocie 3.000,00 zł;

- za okres od 1 lipca 1982 roku do 30 czerwca 1982 roku w kwocie minimalnego wynagrodzenia za pracę;

- za okres od 1 do 31 lipca 1982 roku w kwocie 4.950,00 zł (półtorakrotność ówczesnego wynagrodzenia minimalnego),

wskaźnik wysokości podstawy wymiaru kapitału początkowego według najkorzystniejszego wariantu (z 20 lat kalendarzowych wybranych z całego okresu zatrudnienia) wynosi 51,38%.

(v. pismo procesowe organu rentowego z dnia 19 września 2018 roku k. 21-26)

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Odwołanie częściowo zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach
i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity Dz. U. z 2018 roku, poz. 1270 ze zm.), ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 roku przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku emerytalnego określonego w ust. 1a
i 1b, z zastrzeżeniem art. 46, 47, 50, 50a, 50e i 184.

W myśl art. 25 ust. 1 ustawy emerytalnej, podstawę obliczenia emerytury,
o której mowa w art. 24, stanowi kwota składek na ubezpieczenie emerytalne,
z uwzględnieniem waloryzacji składek zewidencjonowanych na koncie ubezpieczonego do końca miesiąca poprzedzającego miesiąc, od którego przysługuje wypłata emerytury, zwaloryzowanego kapitału początkowego określonego w art. 173-175 oraz kwot środków zewidencjonowanych na subkoncie,
o którym mowa w art. 40a ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych, z zastrzeżeniem ust. 1a i 1b oraz art. 185.

Zgodnie z art. 173 ust. 1 ustawy emerytalnej, dla ubezpieczonych urodzonych po dniu 31 grudnia 1948 roku, którzy przed dniem wejścia w życie ustawy opłacali składki na ubezpieczenie społeczne lub za których składki opłacali płatnicy składek, ustala się kapitał początkowy.

W myśl art. 174 ust. 1 ustawy emerytalnej, kapitał początkowy ustala się na zasadach określonych w art. 53, z uwzględnieniem ust. 2-12.

Przy ustalaniu kapitału początkowego przyjmuje się przebyte przed dniem wejścia
w życie ustawy:

1)  okresy składkowe, o których mowa w art. 6;

2)  okresy nieskładkowe, o których mowa w art. 7 pkt 5;

3)  okresy nieskładkowe, o których mowa w art. 7 pkt 1-3 i 6-12, w wymiarze nie większym niż określony w art. 5 ust. 2 (ust. 2).

Przy ustalaniu kapitału początkowego do okresów, o których mowa w art. 7 pkt 5 stosuje się art. 53 ust. 1 pkt 2 (ust. 2a).

Podstawę wymiaru kapitału początkowego ustala się na zasadach określonych w art. 15, 16, 17 ust. 1 i 3 oraz art. 18, z tym że okres kolejnych 10 lat kalendarzowych ustala się z okresu przed dniem 1 stycznia 1999 roku (ust. 3).

Jeżeli okres wskazany do ustalenia podstawy wymiaru kapitału początkowego obejmuje rok kalendarzowy, w którym ubezpieczony pozostawał w ubezpieczeniu społecznym na podstawie przepisów prawa polskiego jedynie przez część miesięcy tego roku, do obliczenia stosunku sumy kwot podstaw wymiaru składek i kwot,
o których mowa w art. 15 ust. 3, w okresie tego roku do przeciętnego wynagrodzenia, przyjmuje się sumę kwot przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia ogłoszonego za ten rok kalendarzowy odpowiednią do liczby miesięcy pozostawania w ubezpieczeniu (ust. 3b).

W myśl art. 15 ust. 1 ustawy emerytalnej, podstawę wymiaru emerytury i renty stanowi ustalona w sposób określony w ust. 4 i 5 przeciętna podstawa wymiaru składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe lub na ubezpieczenie społeczne na podstawie przepisów prawa polskiego w okresie kolejnych 10 lat kalendarzowych, wybranych przez zainteresowanego z ostatnich 20 lat kalendarzowych poprzedzających bezpośrednio rok, w którym zgłoszono wniosek o emeryturę lub rentę, z uwzględnieniem ust. 6 i art. 176.

Jeżeli nie można ustalić podstawy wymiaru składek w okresie pozostawania
w stosunku pracy wskazanym do ustalenia podstawy wymiaru emerytury i renty, za podstawę wymiaru składek przyjmuje się kwotę obowiązującego w tym okresie minimalnego wynagrodzenia pracowników, proporcjonalnie do okresu podlegania ubezpieczeniu i wymiaru czasu pracy (ust. 2a)

Zgodnie z art. 15 ust. 4 ustawy, w celu ustalenia podstawy wymiaru emerytury lub renty:

1) oblicza się sumę kwot podstaw wymiaru składek i kwot, o których mowa w ust. 3, w okresie każdego roku z wybranych przez zainteresowanego lat kalendarzowych;

2) oblicza się stosunek każdej z tych sum kwot do rocznej kwoty przeciętnego wynagrodzenia ogłoszonej za dany rok kalendarzowy, wyrażając go
w procentach, z zaokrągleniem do setnych części procentu;

3)oblicza się średnią arytmetyczną tych procentów, która, z zastrzeżeniem ust. 5, stanowi wskaźnik wysokości podstawy wymiaru emerytury lub renty, oraz

4) mnoży się przez ten wskaźnik kwotę bazową, o której mowa w art. 19.

Na wniosek ubezpieczonego podstawę wymiaru emerytury lub renty może stanowić ustalona w sposób określony w ust. 4 i 5 przeciętna podstawa wymiaru składki na ubezpieczenie społeczne lub ubezpieczenia emerytalne i rentowe w okresie 20 lat kalendarzowych przypadających przed rokiem zgłoszenia wniosku, wybranych
z całego okresu podlegania ubezpieczeniu (ust. 6).

Zasady ustalania podstawy wymiaru świadczeń emerytalnych i rentowych określa rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 1 kwietnia 1985 roku w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru emerytur i rent (tekst jednolity Dz.U. z 1989 roku, nr 11, poz. 63 ze zm.). Zgodnie z § 1 wyżej wskazanego rozporządzenia podstawę wymiaru emerytur i rent, ustala się od wynagrodzenia
z tytułu wykonywania pracy w ramach stosunku pracy, z uwzględnieniem wypłaconych zamiast tego wynagrodzenia świadczeń pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa. Do ustalenia podstawy wymiaru dla pracowników uspołecznionych zakładów pracy nie przyjmuje się tych składników wynagrodzenia w gotówce i w naturze z tytułu wykonywania pracy w ramach stosunku pracy, od których nie ma obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie społeczne, z uwzględnieniem ust. 2-5 (§ 4 ust. 1 rozporządzenia). Do obliczenia podstawy wymiaru emerytur i rent dla pracowników zatrudnionych w nieuspołecznionych zakładach pracy lub przez osoby fizyczne przyjmuje się składniki wynagrodzenia, od których zostały ustalone składki na ubezpieczenia społeczne (§ 7 ust. 1).

Zgodnie z § 21 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 października 2011 roku w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe (Dz.U. z 2011 roku, nr 237, poz. 1412), środkiem dowodowym stwierdzającym wysokość wynagrodzenia, dochodu, przychodu oraz uposażenia przyjmowanego do ustalenia podstawy wymiaru emerytury lub renty są zaświadczenia pracodawcy lub innego płatnika składek, legitymacja ubezpieczeniowa lub inny dokument, na podstawie którego można ustalić wysokość wynagrodzenia, dochodu, przychodu lub uposażenia.

Jak jednak wypowiedział się Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 27 lipca 1997 roku,
II UKN 186/97 (OSNP 1998/11/342), który zachowuje aktualność również na gruncie przepisów przywołanego powyżej rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 października 2011 roku, w postępowaniu sądowym nie obowiązują ograniczenia, co do środków dowodowych stwierdzających wysokość zarobków lub dochodów stanowiących podstawę wymiaru emerytury lub renty określone w § 20 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1984 roku w sprawie postępowania
o świadczenia emerytalno-rentowe i zasad wypłaty tych świadczeń.

W niniejszej sprawie spór dotyczy dwóch kwestii, tj. po pierwsze możliwości uwzględnienia przy ustalaniu wartości kapitału początkowego i wysokości emerytury ubezpieczonego okresu zatrudnienia w (...) Stacji Pogotowia (...) we W. od 21 grudnia 1974 roku do 14 maja 1975 roku i po drugie możliwości uwzględnienia przy tych ustaleniach zarobków faktycznie uzyskiwanych przez odwołującego w okresie zatrudnienia w Wojewódzkiej Spółdzielni (...) w C. od 15 września 1979 roku do 31 lipca 1982 roku.

Odnośnie pierwszej z powyższych kwestii należy wskazać, że całokształt zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego jednoznacznie wskazuje, że
w spornym okresie od 21 grudnia 1974 roku do 14 maja 1975 roku J. H. rzeczywiście pozostawał zatrudniony w (...)Stacji Pogotowia (...) we W. na stanowisku sanitariusza. Świadczy o tym przede wszystkim zachowana w jego aktach osobowych oryginalna umowa o pracę z dnia 24 grudnia 1974 roku, wskazująca na podjęcie pracy przez odwołującego w dniu 21 grudnia 1974 roku, jak również treść wpisu na 82 stronie wydanej mu w dniu 14 maja 1975 roku przez Oddział Spraw Pracowniczych (...) Stacji Pogotowia (...) we W. legitymacji ubezpieczeniowej, z którego wynika, że od dnia 21 grudnia 1974 roku pozostaje on zatrudniony w tym Zespole na stanowisku sanitariusza. Zdaniem Sądu Okręgowego treść powyższych dokumentów, co do których wiarygodności organ rentowy nie zgłaszał żadnych zastrzeżeń, pozwala na wyznaczenie minimalnych granic czasowych, w jakich J. H. pozostawał zatrudniony w (...) Stacji Pogotowia (...)we W., tj. od daty wskazanej w umowie o pracę jako dzień podjęcia pracy do daty wydania mu legitymacji ubezpieczeniowej, w której najwcześniej mógł być uczyniony wpis o pozostawaniu w zatrudnieniu. Jednocześnie wykonywanie pracy przez odwołującego w tych ramach czasowych potwierdza zachowana szczątkowo dokumentacja płacowa, z której wynika, że z tytułu powyższego zatrudnienia otrzymał wynagrodzenie w kwotach: w styczniu 1975 roku 1.554,00 zł, w lutym 1975 roku 647,00 zł, w marcu 1975 roku 550,00 zł i w maju 1975 roku 222,00 zł. W konsekwencji powyższy okres zatrudnienia należało w całości uznać jako okres składkowy.

Odnośnie drugiej spornej kwestii należy wskazać, że zgromadzona w sprawie dokumentacja osobowa i płacowa odwołującego z okresu zatrudnienia
w Wojewódzkiej Spółdzielni (...) C. od 15 września 1979 roku do 31 lipca 1982 roku, nie pozwala na ustalenie wprost wysokości faktycznie osiąganych wówczas przez niego zarobków. Przede wszystkim ustalenia takiego nie można dokonać w oparciu o kwotę 8.750,00 zł, która została wskazana na świadectwie pracy z dnia 14 września 1982 roku i o której przyjęcie jako miesięcznego wynagrodzenia w całym spornym okresie wnosił ubezpieczony. Po pierwsze nie jest to kwota wynagrodzenia rzeczywiście uzyskiwanego przez J. H., ale zgodnie z wpisem w świadectwie pracy kwota płacy planowanej, którą mógł on, ale nie musiał uzyskać. Po drugie na lata 1981-1982 przypadał okres wysokiej inflacji (21,2% w 1981 roku i 100,8% w 1982 roku), w którym nie tylko ceny, ale i płace rosły w bardzo wysokim tempie. Tym samym fakt, że w lipcu 1982 roku planowa płaca odwołującego wynosiła 8.750,00 zł w żadnym wypadku nie może stanowić postawy przyjęcia, że tyle samo płaca ta wynosiła wcześniej. Powyższemu przeczy choćby fakt, że w umowie o pracę z dnia 15 września 1979 roku planowana płaca ubezpieczonego została określona na kwotę 4.000,00 zł, a więc ponad dwukrotnie niższą. Jednocześnie również ta kwota stanowiła płacę planowaną, którą J. H. mógł, ale nie musiał uzyskać – zależało to w dużej mierze od wyników działalności prowadzonego przez niego zakładu. Jest ot tym bardziej istotne, że jak wynika z treści dokumentów znajdujących się w aktach osobowych, ubezpieczony w latach 1981-1982 często chorował, co powodowało straty w zyskach spółdzielni, ponieważ nie odprowadzał on należnych ryczałtów i pobierał zasiłki chorobowe i co w konsekwencji doprowadziło do wypowiedzenia mu warunków pracy i płacy, a ostatecznie do rozwiązania z nim stosunku zatrudnienia. Zdaniem Sądu Okręgowego z prawdopodobieństwem graniczącym z pewnością można stwierdzić, że tak częste choroby ubezpieczonego, że stały się aż powodem wręczenia mu wypowiedzenia zmieniającego, uniemożliwiały mu osiągnięcie płacy planowanej. Tak samo nieprzydatne dla powyższych ustaleń są kwoty wynagrodzenia wynikające z zachowanych w szczątkowej formie kartotek zarobkowych ubezpieczonego, z których wynika, że we wrześniu 1981 roku otrzymał on wynagrodzenie w kwocie 320,00 zł, w październiku 1981 roku w kwocie 160,00 zł i w listopadzie 1981 roku 160,00 zł, są to bowiem kwoty znacznie poniżej wysokości minimalnego ówczesnego wynagrodzenia za pracę i tym samym wysoce prawdopodobne jest, że nie stanowiły one całości należnego J. H. wynagrodzenia za pracę.

W konsekwencji powyższego należy zdaniem Sądu Okręgowego odwołać się do treści powszechnie obowiązujących przepisów regulujących wynagrodzenia osób zatrudnionych w spółdzielczych zakładach usługowych.

Zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy, Płac i Spraw Socjalnych
z dnia 30 czerwca 1977 roku w sprawie obliczania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne oraz świadczeń z ubezpieczenia społecznego z tytułu zatrudnienia w spółdzielczych zakładach usługowych (Dz. U. z 1977 roku, poz. 99 ze zm.), miesięczne zarobki z tytułu zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy, przyjmowane do obliczenia podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne oraz świadczeń pieniężnych z tego ubezpieczenia, ustala się w formie ryczałtów. Kwoty ryczałtów określa załącznik do rozporządzenia.

W myśl załącznika do w/w rozporządzenia określającego zryczałtowane kwoty miesięcznych zarobków przyjmowane do obliczenia podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne oraz świadczeń z ubezpieczenia społecznego z tytułu zatrudnienia w spółdzielczych zakładach usługowych, dla osób wykonujących różne zlecenia, usługi porządkowe, czyszczenie sprzętu i dywanów, inne drobne usługi oraz naprawy i napełnianie gazem zapalniczek (do tego rodzaju usług należy zakwalifikować czynności wykonywane przez ubezpieczonego w spornym okresie),
w miastach powyżej 100.000 mieszkańców, kwota zryczałtowanej podstawy od której należało odprowadzić składki na ubezpieczenie społeczne wynosiła 3.000,00 zł miesięcznie.

Powyższe rozporządzenie obowiązywało w okresie od 19 lipca 1977 roku do 30 czerwca 1982 roku, jednakże z uwagi na wysoką inflację, poczynając od dnia
1 stycznia 1982 roku przewidziana w nim kwota 3.000,00 zł była niższa niż przyjęta przez organ rentowy płaca minimalna.

Wobec powyższego należało przyjąć, że w okresie od 15 września 1979 roku do 31 grudnia 1981 roku podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne odwołującego wynosiła 3.000,00 zł miesięcznie, a następnie w okresie od 1 stycznia do 30 czerwca 1982 roku odpowiadała ona wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę.

Z dniem 1 lipca 1982 roku w życie weszło rozporządzenie Ministra Pracy, Płac i Spraw Socjalnych z dnia 24 czerwca 1982 roku w sprawie obliczania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne z tytułu zatrudnienia w spółdzielczych zakładach usługowych (Dz. U. z 1982 roku, poz. 144 ze zm.), które w § 2 ust. 1 wskazywało, że miesięczne zarobki z tytułu zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy, przyjmowane do obliczenia podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne, ustala się w formie ryczałtów uzależnionych od kategorii osobistego zaszeregowania pracowników przez spółdzielnię. Ryczałty określa się w kwotach odpowiadających wielokrotności najniższego miesięcznego wynagrodzenia pracowników gospodarki uspołecznionej - w następującej wysokości:

- dla kategorii osobistego zaszeregowania I-IV – kwota odpowiadająca półtorakrotnej wysokości najniższego miesięcznego wynagrodzenia pracowników gospodarki uspołecznionej;

- dla kategorii osobistego zaszeregowania V-VII – kwota odpowiadająca dwukrotności wysokości najniższego miesięcznego wynagrodzenia pracowników gospodarki uspołecznionej;

- dla kategorii osobistego zaszeregowania VIII i wyższych – kwota odpowiadająca dwu- i półkrotnej wysokości najniższego miesięcznego wynagrodzenia pracowników gospodarki uspołecznionej.

W zachowanych aktach osobowych odwołującego brak jest danych co do jego osobistej kategorii zaszeregowania (VI kategoria zaszeregowania wskazana
w wywiedzeniu zmieniającym z dnia 20 kwietnia 1982 roku nigdy nie weszła w życie wobec nie podjęcia przez odwołującego pracy na nowych warunkach), stąd też zdaniem Sądu Okręgowego do ustalenia podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne za lipiec 1982 roku należało przyjąć najniższą stawkę wynikającą z powyższego przepisu (co najmniej tyle musiała ona wynosić, a brak jest dowodów aby wynosiła więcej) w kwocie 4.950,00 zł (półtorakrotność wynagrodzenia minimalnego wynoszącego ówcześnie 3.300,00 zł).

W konsekwencji zdaniem Sądu Okręgowego należało przyjąć, że w okresie zatrudnienia J. H. w Wojewódzkiej Spółdzielni (...)
w C. podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne wynosiły:

- w okresie od 15 września 1979 roku do 31 grudnia 1981 roku 3.000,00 zł;

- w okresie od 1 lipca 1982 roku do 30 czerwca 1982 roku minimalne wynagrodzenie za pracę;

- w lipcu 1982 roku 4.950,00 zł.

Są to wprawdzie minimalne kwoty tych podstaw, jednakże ubezpieczony, reprezentowany w toku niniejszego postępowania przez fachowego pełnomocnika,
w żaden sposób nie wykazał, aby faktycznie podstawy te były wyższe, a to na nim
w myśl przepisów art. 232 k.p.c. i 6 k.c. spoczywał ciężar dowodu w tym zakresie.

Co do samego matematycznego wyliczenia wysokości wskaźnika podstawy wymiaru kapitału początkowego ubezpieczonego sąd oparł się na wyliczeniach organu rentowego, które nie budzą żadnych wątpliwości co do ich prawidłowości merytorycznej i matematycznej, jak również w żaden sposób nie były kwestionowane przez odwołującego.

Mając na uwadze powyższe Sąd Okręgowy na mocy art. 477 ^{( 14)} § 2 k.p.c. oraz przepisów powołanych w treści niniejszego uzasadnienia, zmienił zaskarżoną decyzję organu rentowego z dnia 19 marca 2018 roku, nr (...) w ten sposób, że ustalił wysokość kapitału początkowego J. H. przy uwzględnieniu wskaźnika wysokości podstawy wymiaru kapitału początkowego wynoszącego 51,38% oraz przy uwzględnieniu okresu zatrudnienia od 21 grudnia 1974 roku do 14 maja 1975 roku jako okresu składkowego oraz zmienił zaskarżoną decyzję organu rentowego z dnia 27 marca 2018 roku, nr (...) w ten sposób, że ustalił wysokość emerytury odwołującego z uwzględnieniem wartości kapitału początkowego obliczonego w opisany powyżej sposób.

W pozostałym zakresie odwołanie ubezpieczonego podlegało oddaleniu na mocy art. 477 ¹⁴ § 1 k.p.c., albowiem nie udowodnił on aby faktyczne podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne w okresie od 15 września 1979 roku do 31 lipca 1982 roku były wyższe, niż to przyjęto powyżej.