Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego w Częstochowie

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 30 maja 2019 roku

Sąd Okręgowy w Częstochowie I Wydział Cywilny

w następującym składzie:

Przewodniczący: SSO Katarzyna Sidyk

Protokolant: Karolina Żerdzińska - Wydmuch

po rozpoznaniu w dnia 21 maja 2019 roku w C.

na rozprawie

sprawy z powództwa E. G., J. G. i M. G. (1)

przeciwko (...) Spółce Akcyjnej z siedzibą w W.

o zapłatę i rentę

1.  zasądza od pozwanego (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. na rzecz powódki E. G. kwotę 115 000 zł (sto piętnaście tysięcy złotych) wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 28 września 2018 roku w wysokości 7% w stosunku rocznym, tj. wysokości równej sumie stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i 5,5 punktów procentowych i kolejnymi ustawowymi odsetkami za opóźnienie w razie zmiany ich wysokości do dnia zapłaty;

2.  zasądza od pozwanego (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. na rzecz powódki E. G. kwotę 6 850 zł (sześć tysięcy osiemset pięćdziesiąt złotych);

3.  zasądza od pozwanego (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. na rzecz powódki J. G. kwotę 108 000 zł (sto osiem tysięcy złotych) wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 28 września 2018 roku w wysokości 7% w stosunku rocznym, tj. wysokości równej sumie stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i 5,5 punktów procentowych i kolejnymi ustawowymi odsetkami za opóźnienie w razie zmiany ich wysokości do dnia zapłaty;

4.  zasądza od pozwanego (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. na rzecz powódki M. G. (1) kwotę 108 000 zł (sto osiem tysięcy złotych) wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 28 września 2018 roku w wysokości 7% w stosunku rocznym, tj. wysokości równej sumie stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i 5,5 punktów procentowych i kolejnymi ustawowymi odsetkami za opóźnienie w razie zmiany ich wysokości do dnia zapłaty;

5.  zasądza od pozwanego (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. na rzecz powódki E. G. rentę w kwocie po 1 130 zł (jeden tysiąc sto trzydzieści złotych) miesięcznie płatną z góry do dziesiątego dnia każdego miesiąca poczynając od listopada 2017 roku wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w płatności sumy rat renty należnej za okres od listopada 2017 roku do kwietnia 2018 roku – od dnia 11 maja 2018 roku do dnia zapłaty oraz ustawowymi odsetkami za opóźnienie w płatności którejkolwiek z następnych rat renty – za okres od dnia następnego po dniu płatności raty renty do dnia zapłaty;

6.  zasądza od pozwanego (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. na rzecz powódki J. G. rentę w kwocie po 1 130 zł (jeden tysiąc sto trzydzieści złotych) miesięcznie płatną z góry do dziesiątego dnia każdego miesiąca poczynając od listopada 2017 roku wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w płatności sumy rat renty należnej za okres od listopada 2017 roku do kwietnia 2018 roku – od dnia 11 maja 2018 roku do dnia zapłaty oraz ustawowymi odsetkami za opóźnienie w płatności którejkolwiek z następnych rat renty – za okres od dnia następnego po dniu płatności raty renty do dnia zapłaty;

7.  zasądza od pozwanego (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. na rzecz powódki M. G. (1) rentę w kwocie po 1 130 zł (jeden tysiąc sto trzydzieści złotych) miesięcznie płatną z góry do dziesiątego dnia każdego miesiąca poczynając od listopada 2017 roku wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w płatności sumy rat renty należnej za okres od listopada 2017 roku do kwietnia 2018 roku – od dnia 11 maja 2018 roku do dnia zapłaty oraz ustawowymi odsetkami za opóźnienie w płatności którejkolwiek z następnych rat renty – za okres od dnia następnego po dniu płatności raty renty do dnia zapłaty;

8.  oddala powództwo w pozostałej części;

9.  zasądza od pozwanego na rzecz powódki E. G. kwotę 10 222 zł 32 gr (dziesięć tysięcy dwieście dwadzieścia dwa złote trzydzieści dwa grosze) tytułem zwrotu kosztów procesu;

10.  zasądza od pozwanego na rzecz powódki J. G. kwotę 3 221 zł 90 gr (trzy tysiące dwieście dwadzieścia jeden złotych dziewięćdziesiąt groszy) tytułem zwrotu kosztów procesu;

11.  zasądza od pozwanego na rzecz powódki M. G. (1) kwotę 3 221 zł 90 gr (trzy tysiące dwieście dwadzieścia jeden złotych dziewięćdziesiąt groszy) tytułem zwrotu kosztów procesu;

12.  nakazuje pobrać od pozwanego (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w C. kwotę 10 080 zł (dziesięć tysięcy osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych, których powódki nie miały obowiązku uiścić w części, co do której powództwo zostało uwzględnione;

13.  odstępuje od ściągnięcia z zasądzonego na rzecz powódek roszczenia kosztów sądowych w części, co do której powództwo zostało oddalone.

Sygn. akt IC 477/18

UZASADNIENIE

Powódki E. G., J. G. i M. G. (1) w pozwie z dnia 28 września 2018 roku wniosły o zasądzenie od pozwanego (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w W.:

1.  na rzecz E. G.:

-

kwoty 155 000 zł tytułem zadośćuczynienia za krzywdę związaną ze śmiercią męża W. G. wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia wytoczenia powództwa do dnia zapłaty;

-

kwoty 13 700 zł tytułem zwrotu kosztów nagrobka dla zmarłego;

-

renty w wysokości 3 000 zł miesięcznie począwszy od miesiąca listopada 2017 roku płatnej do 10 dnia każdego miesiąca, za jaki ona przynależy wraz z ustawowymi odsetkami w przypadku opóźnienia w płatności jakiejkolwiek z rat;

2.  na rzecz J. G.:

-

kwoty 138 000 zł tytułem zadośćuczynienia za krzywdę związaną ze śmiercią ojca W. G. wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia wytoczenia powództwa do dnia zapłaty;

-

renty w wysokości 3 000 zł miesięcznie począwszy od miesiąca listopada 2017 roku płatnej do 10 dnia każdego miesiąca, za jaki ona przynależy wraz z ustawowymi odsetkami w przypadku opóźnienia w płatności jakiejkolwiek z rat;

3.  na rzecz M. G. (1):

-

kwoty 138 000 zł tytułem zadośćuczynienia za krzywdę związaną ze śmiercią ojca W. G. wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia wytoczenia powództwa do dnia zapłaty;

-

renty w wysokości 3 000 zł miesięcznie począwszy od miesiąca listopada 2017 roku płatnej do 10 dnia każdego miesiąca, za jaki ona przynależy wraz z ustawowymi odsetkami w przypadku opóźnienia w płatności jakiejkolwiek z rat;

4.  na rzecz każdej z powódek zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu pozwu powódki podały, że w dniu 27 października 2017 roku doszło do wypadku komunikacyjnego, w wyniku którego śmierć na miejscu zdarzenia poniósł W. G. - mąż E. G. i ojciec J. G. oraz M. G. (1). Sprawcą tej tragedii była M. S. jako kierowca pojazdu marki R. (...) nr rej. (...), która posiada zawartą umowę ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych z pozwanym (...) S.A. Pozwany uznał roszczenie powódek co do zasady i w toku postępowania likwidacyjnego wypłacił E. G. kwotę 45 000 zł tytułem zadośćuczynienia, J. G. i M. G. (1) kwoty po 42 000 zł tytułem zadośćuczynienia, natomiast odmówił uwzględnienia roszczeń powódek w pozostałym zakresie. W wyniku śmierci W. G. została drastycznie przerwana więź rodzinna powódek z mężem i ojcem. Dotychczasowe relacje poszkodowanego z powódkami układały się wzorcowo, tworzyli oni kochającą się rodzinę, pełną ciepła i miłości. W. G. pomagał żonie przy obowiązkach domowych, córkom przy odrabianiu lekcji, zawsze starał się, aby wolny czas rodzina spędzała aktywnie, organizował wspólne rodzinne wycieczki. Doznany ból i cierpienie po jego śmierci wywołały u powódek stany lękowe i depresyjne, które przejawiają się brakiem radości z życia, poczuciem osamotnienia oraz wycofaniem się z relacji z rodziną i przyjaciółmi. E. G. i M. G. (1) leczą się nadal w (...) w L., natomiast powódka J. G. leczyła się w tym (...) w L. przez okres około 2 miesięcy. Uzasadniając żądanie renty powódki wskazały, że W. G. był głową rodziny i jego zarobki stanowiły w znacznej mierze aktywa umożliwiające utrzymanie stworzonego gospodarstwa domowego, w tym kosztów kształcenia córek oraz aktywnego rozwijania ich zainteresowań pozaszkolnych. W. G. w roku 2017 osiągnął roczny dochód w wysokości 118 932 zł 54 gr; w 2016 roku - 138 731 zł 63 gr; w 2015 roku - 109 755 zł 94 gr; w 2014 roku - 125 107 zł 74 gr; w 2013 roku - 186 070 zł 56 gr. Z kolei E. G. obecnie zarabia 3 900 zł 15 gr netto miesięcznie, z czego musi sama pokryć wszelkie opłaty związane z utrzymaniem swojej osoby, córek i domu. Po śmierci męża nie jest zatem absolutnie w stanie funkcjonować na podobnym standardzie życia jak przed jego wypadkiem. Obecnie cała organizacja związana z prawidłowym funkcjonowaniem życia rodzinnego oraz załatwianie wszystkich formalności spoczywa tylko i wyłącznie na niej. W ocenie powódek przytoczone okoliczności w pełni uzasadniają zasądzenie na ich rzecz od pozwanego dochodzonych świadczeń.

Pozwany (...) Spółka Akcyjna w W. wniósł o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie na jego rzecz od powódek kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na pozew pozwany przyznał, że faktycznie wypłacił powódce E. G. kwotę 45 000 zł oraz powódkom J. i M. G. (1) kwoty po 42 000 zł tytułem zadośćuczynienia (art. 446§4 k.c.). Pozwany zakwestionował natomiast powództwo co do wysokości zarzucając, że żądane dodatkowo kwoty tytułem zadośćuczynienia oraz tytułem renty są zdecydowanie zawyżone. Pozwany podkreślił, że ustalając zadośćuczynienie brał pod uwagę wielkość i czas trwania cierpień powódek, charakter i trwałość skutków czynu niedozwolonego, relacje rodzinne. Zebrany materiał pozwalał pozwanemu na podjęcie decyzji w sprawie zadośćuczynienia, a wypłacone kwoty, według pozwanego, w całości kompensują ból i cierpienie powódek w związku ze stratą ojca i męża w wypadku drogowym. Przyznane powódkom kwoty zadośćuczynienia nie mogą być postrzegane jako wypłaty symboliczne, jednocześnie wysokość zadośćuczynienia nie może być nadmierna w stosunku do doznanej krzywdy i stanowić źródła wzbogacenia. Pozwany zarzucił również, że brak jest podstaw do uwzględnienia roszczeń powódek o zasądzenie renty. Powódka E. G. osiąga bowiem dochody pozwalające na zaspokojenie jej słusznych potrzeb, a powódki J. G. i M. G. (1) nie wykazały, aby zasadne było przyznanie im rent w tak wysokiej kwocie. Pozwany wskazał również, że nie widzi podstaw do uwzględnienia żądania zwrotu kosztów nagrobka (k. 118-120).

Sąd ustalił, co następuje :

W dniu 27 października 2017 roku W. G. w godzinach wczesnoporannych wyjechał z miejsca zamieszkania w G. do pracy w Kopalni (...) w W., będącej jego kontrahentem, gdzie miał wykonywać swoje obowiązki w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Jechał samochodem osobowym marki F. (...) nr rej. (...). Na drodze K-35 w Ś., kierująca samochodem osobowym marki R. (...) nr rej. (...) M. S., znajdując się w stanie nietrzeźwości około 1,35‰ alkoholu we krwi i pod wpływem środka odurzającego w postaci marihuany, nie dostosowała należytej prędkości do panujących na drodze warunków atmosferycznych oraz drogowych i w trakcie zmiany pasa ruchu utraciła panowanie nad pojazdem wpadając w poślizg w wyniku czego uderzyła w bariery ochronne, a następnie przejechała na przeciwległy pas ruchu i doprowadziła do zderzenia z prawidłowo jadącym z przeciwka samochodem osobowym marki F. (...) nr rej. (...). Na skutek zderzenia kierujący F. (...) W. G. doznał obrażeń ciała w postaci rozległych urazów wielomiejscowych, w szczególności głowy, klatki piersiowej jamy brzusznej, które skutkowały jego zgonem.

W dniu 27 czerwca 2018 roku Prokurator Rejonowy w Ś. wniósł do Sądu Rejonowego w Ś. akt oskarżenia przeciwko M. S. zarzucając jej popełnienie przestępstw z art. 177 § 2 k.k. w związku z art. 178 § 1 k.k. oraz z art. 178a § 1 k.k. Sprawa karna przed Sądem Rejonowym w Ś. została zarejestrowana pod sygn. akt VI K (...).

Posiadacz pojazdu marki R. (...) nr rej. (...) posiadał zawartą umowę ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych za szkody związane z ruchem tych pojazdów z (...) S.A. w W..

/okoliczności bezsporne, ponadto dowód: akt oskarżenia z dnia 27 czerwca 2018 roku w sprawie VI K (...) - kopia w załączeniu; odpis skrócony aktu zgonu (k. 33), odpis zarządzenia o powierzeniu śledztwa (k. 37)/

W. G. urodził się w dniu (...), w chwili śmierci miał 45 lat. Od 5 sierpnia 1994 roku pozostawał w związku małżeńskim z E. G.. Z tego związku miał dwie córki: M. G. (1) - urodzoną w dniu (...) i J. G. - urodzoną w dniu (...).

Małżonkowie G. wraz z dziećmi tworzyli szczęśliwą, kochającą się rodzinę. Spędzali ze sobą większość czasu, ich więź emocjonalna była bardzo silna. W. G. stanowił oparcie dla żony i córek. Małżeństwo powódki E. G. było bardzo udane. Jej mąż był osobą ciepłą, życzliwą, cieszył się autorytetem zarówno u członków rodziny jak i osób obcych. Powódka i jej mąż dużo czasu spędzali razem, wspólnie załatwiali wiele spraw, razem podejmowali decyzje, lubili ze sobą przebywać i rozmawiać, odnosili się do siebie z szacunkiem.

Małżonkowie dzielili się też obowiązkami domowymi. W. G. z własnej inicjatywy pomagał żonie nieraz przygotować obiad. Małżonkowie chodzili razem do kina, restauracji, na zakupy. Poza tym, W. G. był osobą bardzo zaradną, samodzielnie wykonywał różnego rodzaju remonty w domu, np. sam gipsował i malował ściany. Małżonkowie wspólnie z córkami spędzali wakacje, zwiedzając Polskę jak i wyjeżdżając zagranicę, jeździli razem na wycieczki rowerowe. W. G. był osobą młodą, zdrową, w pełni oddaną żonie i córkom.

Córki J. i M. G. (1) były niesamowicie przywiązane do swojego taty, stanowił dla nich nie tylko autorytet, ale i przyjaciela, któremu mogły się zwierzać ze wszystkich swoich problemów. W. G. swoją postawą wzbudzał nawet podziw u koleżanek swoich córek. Córki i ojciec dzielili wspólne pasje, W. G. dbał o kształcenie córek i rozwijanie u nich różnych zainteresowań.

Śmierć W. G. w znaczący sposób wpłynęła na stan psychiczny powódek, było to dla nich niesamowicie traumatyczne wydarzenie, spowodowało u nich początkowo wielki szok, a potem głęboką żałobę, której elementem było i jest pogorszenie ich stanu zdrowia psychicznego. Powódki odczuwały po śmierci męża i ojca głęboki smutek, żal, przygnębienie, apatię i tęsknotę i nadal je odczuwają.

Powódka E. G. po śmierci męża musiała podjąć leczenie specjalistyczne w (...) w L. i kontynuuje to leczenie od 13 listopada 2017 roku do chwili obecnej z rozpoznaniem zaburzeń w przebiegu reakcji żałoby. Powódka M. G. (1) korzysta od 15 lutego 2018 roku z leczenia psychiatrycznego i psychologicznego w (...). Powódka J. G. podjęła terapię w (...) w dniu 19 lutego 2018 roku z rozpoznaniem reakcji żałoby, była leczona farmakologicznie, po pewnym czasie przerwała terapię, gdyż nie widziała żadnych pozytywnych efektów.

/ dowód : odpisy skrócone aktów urodzenia i odpis skrócony aktu małżeństwa (k. 79-81), zaświadczenia lekarskie (k. 59-61), zeznania świadków M. G. (2) (nagranie, adnotacje k. 173-174), A. G. (nagranie, adnotacje k. 175-176), zeznania powódek E. G. (nagranie, adnotacje k. 201-204), M. G. (1) (nagranie, adnotacje k. 204-205), J. G. (nagranie, adnotacje k. 205-206)/

W. G. prowadził jednoosobową działalność gospodarczą - firmę zajmującą się naprawą i legalizacją wag, której siedziba była zarejestrowana w miejscu zamieszkania małżonków G.. W. G. był osobą w tzw. wieku „produkcyjnym”, był bardzo pracowity, rozwijał firmę, zamierzał zawrzeć kolejne kontrakty, miał zatem realne możliwości osiągania coraz wyższych dochodów. W. G. osiągnął następujący „czysty” dochód w kolejnych latach: za 2013 rok w wysokości 186 070 zł 56 gr (dochód) - 1 842 zł (zryczałtowany podatek dochodowy w formie karty podatkowej); za 2014 rok w wysokości 125 107 zł 74 gr (dochód) - 1 784 zł (zryczałtowany podatek); za 2015 rok w wysokości 109 755 zł 94 gr (dochód) - 1 688 zł (zryczałtowany podatek); za 2016 rok w wysokości 138 731 zł 63 gr (dochód) - 1 592 zł (zryczałtowany podatek); za 2017 rok w wysokości 118 932 zł 54 gr (dochód) - 1 125 zł (zryczałtowany podatek).

Powódka E. G. była i jest zatrudniona w (...) w P. Oddział w K. na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony od 1 lutego 2007 roku na stanowisku pielęgniarka specjalista. Otrzymywała w 2017 roku średnie wynagrodzenie netto w kwocie 3 597 zł 79 gr miesięcznie. Po śmierci męża jej wynagrodzenie wzrosło w 2018 roku i wynosi średnio 3 900 zł 15 gr netto. Ponadto, powódka z uwagi na pogorszenie sytuacji finansowej rodziny po śmierci męża podjęła pracę dodatkową jako pielęgniarka opieki długoterminowej i osiąga z tego tytułu dochody w kwocie 1 500 zł netto miesięcznie.

Powódka J. G. od 1 września 2016 roku jest uczennicą I Liceum Ogólnokształcącego im. A. M. w L.. Powódka M. G. (1) od 1 października 2014 roku studiuje prawo na Wydziale Prawa i Administracji (...). Po śmierci ojca w okresie od 12 lutego 2018 roku do 30 września 2018 roku przebywała na urlopie dziekańskim.

Powódki M. G. (1) i J. G. po śmierci ojca pobierają rentę rodzinną w kwotach od marca 2019 roku po 706 zł 32 gr netto.

/ dowód : odpisy zaświadczeń Naczelnika Urzędu Skarbowego w L., podsumowań na koniec roku, zestawień przychodów i wydatków i podsumowań dochodu (k. 49-58, k. 149-169), odpis zaświadczeń o zatrudnieniu i zarobkach powódki E. G. (k. 62, 63), odpis zaświadczenia potwierdzającego uczęszczanie do szkoły (k. 64), odpis zaświadczenia dot. studiów (k. 65), informacja z ZUS Oddział w C. z dnia 9 kwietnia 2019 roku (k. 181), zeznania świadka M. G. (2) (nagranie, adnotacje k. 173-174), zeznania powódki E. G. (nagranie, adnotacje k. 201-204)/

Sąd zważył, co następuje :

Odpowiedzialność pozwanego (...) S.A. z siedzibą w W. za sprawcę wypadku z dnia 27 października 2017 roku, w wyniku którego śmierć poniósł W. G. była co do zasady pomiędzy stronami bezsporna. Odpowiedzialność ta opiera się na podstawie art. 435§1 k.c. w związku z art. 436§2 k.c. i art. 822 k.c. Spór dotyczył natomiast wysokości zadośćuczynienia z art. 446§4 k.c. dla powódek oraz zasadności i wysokości żądanej przez powódki renty z art. 446§2 k.c. oraz zwrotu kosztów pogrzebu.

Zadośćuczynienie za doznaną krzywdę z art. 446§4 k.c.

Stosownie do art. 446§4 k.c. sąd może przyznać najbliższym członkom rodziny zmarłego, który poniósł śmierć wskutek uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia od zobowiązanego do naprawienia szkody odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę.

Roszczenie najbliższych członków rodziny zmarłego o przyznanie odpowiedniego zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę, które zmierza do zaspokojenia szkody niematerialnej, jest rodzajowo i normatywnie odmienne od roszczenia o przyznanie stosownego odszkodowania określonego w art. 446§3 k.c. Roszczenie o zadośćuczynienie ma na celu kompensację doznanej krzywdy, a więc złagodzenie cierpienia psychicznego wywołanego śmiercią osoby bliskiej, traumatycznych przeżyć z nią związanych oraz ułatwienie przystosowania się do zmienionej sytuacji życiowej. Jest ono odzwierciedleniem w formie pieniężnej rozmiaru krzywdy, która nie zależy od statusu materialnego pokrzywdzonego. Zadośćuczynienie jest oderwane od sytuacji majątkowej pokrzywdzonego oraz od konsekwencji, jakie śmierć osoby bliskiej powoduje w szeroko rozumianej sferze interesów majątkowych powoda.

Na rozmiar krzywdy mają przede wszystkim wpływ: dramatyzm doznań osoby bliskiej, poczucie osamotnienia i pustki, cierpienia moralne i wstrząs psychiczny wywołany śmiercią osoby najbliższej, rodzaj i intensywność więzi łączącej pokrzywdzonego ze zmarłym, wystąpienie zaburzeń będących skutkiem tego odejścia (np. nerwicy, depresji), roli w rodzinie pełnionej przez osobę zmarłą, stopień w jakim pokrzywdzony będzie umiał się znaleźć w nowej rzeczywistości i zdolności jej zaakceptowania, leczenie doznanej traumy, wiek zarówno zmarłego jak i pokrzywdzonej osoby bliskiej.

(por.: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 czerwca 2011 roku z uzasadnieniem, III CSK 279/10, LEX nr 898254; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2012 roku, IV CSK 416/11, LEX nr 1212823; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 marca 2014 roku, IV CSK 374/13, LEX nr 1438653; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 sierpnia 2015 roku, II CSK 594/14, LEX nr 1801545).

W świetle ustalonego stanu faktycznego należy stwierdzić, że więź emocjonalna, psychiczna, pomiędzy powódkami E. G., J. G. i M. G. (1) a W. G. była bardzo silna.

Nieodwracalne zerwanie więzi z mężem, w znaczący sposób wpłynęło na stan psychiczny powódki E. G., spowodowało u niej głęboką żałobę, której elementem było i jest pogorszenie jej stanu zdrowia psychicznego. Zebrany materiał pozwala na stwierdzenie, że u powódki wystąpiła długotrwała reakcja depresyjna na ciężki stres, traumę. Powódka odczuwała po śmierci męża głęboki smutek, żal i tęsknotę i nadal je odczuwa.

Niewątpliwie bowiem śmierć męża w prawidłowo funkcjonującym małżeństwie, jest wielką krzywdą. Zaburza ona dotychczasowe funkcjonowanie ogniska domowego, przede wszystkim w aspekcie cierpień natury psychicznej. Na skutek nagłej śmierci W. G. powódka E. G. doznała głębokiego wstrząsu psychicznego. W przypadku powódki niewątpliwie należy stwierdzić, że mąż był dla niej wielkim wsparciem emocjonalnym, pozytywnie nastrajał do życia. Powódka twierdziła, że mąż ją wręcz rozpieszczał. W przeważającej mierze życie powódki koncentrowało się wokół męża i córek. Rozmiar cierpień powódki po śmierci męża był i jest bardzo duży. Śmierć męża zmieniła diametralnie życie powódki, nagle utraciła ona oparcie psychiczne, poczucie bezpieczeństwa.

W związku ze śmiercią męża powódka doznała wielu negatywnych przeżyć psychicznych, takich jak: cierpienie, żal, przygnębienie. Nagła śmierć męża wywołała u powódki wstrząs psychiczny objawiający się m.in. obniżeniem nastroju, skłonnością do płaczu, obawami o przyszłość.

Z tych wszystkich względów, Sąd uznał za zasadne przyjęcie jako punktu wyjścia do ustalenia zadośćuczynienia należnego powódce E. G. kwotę 160 000 zł. Pozwany wypłacił powódce kwotę 45 000 zł tytułem zadośćuczynienia. W związku z powyższym, Sąd zasądził na rzecz powódki pozostałą do zapłaty kwotę 115 000 zł tytułem zadośćuczynienia (punkt 1 wyroku).

Nie budzi wątpliwości, że na skutek wypadku komunikacyjnego powódki J. G. i M. G. (1) również doznały wielkiej krzywdy. Relacje ojca z córkami cechowały się serdecznością, uczuciowością, troskliwością. Powódki były bardzo przywiązane do swojego ojca, był dla nich autorytetem i jednocześnie przyjacielem. Były dumne z ojca, który budził podziw nawet u koleżanek powódek. Wskutek śmierci ojca powódki doznały bezpowrotnych zubożeń w zakresie otrzymywania uczuć ojcowskich, korzystania ze wzorów postępowania ojca, oddziaływania postawy życiowej ojca.

Powódki przeżyły w bardzo młodym wieku sytuację traumatyczną o znacznym nasileniu. Nagła śmierć ojca stanowiła bowiem traumatyczne wydarzenie w ich życiu, którego skutki powódki mogą odczuwać w ciągu całego swojego życia. W różnych sytuacjach życiowych, np. w czasie różnych egzaminów, wyboru zawodu, pracy, zakładania własnej rodziny itp. powódki będą zapewne jeszcze silniej uświadamiać sobie fakt braku ojca. Nie będą mogły liczyć na obecność ojca i dzielić się z nim swoimi radościami i smutkami.

Z tych wszystkich względów, Sąd uznał za zasadne przyjęcie jako punktu wyjścia do ustalenia zadośćuczynienia należnego powódkom J. G. i M. G. (1) kwotę po 150 000 zł. Pozwany wypłacił powódkom kwoty po 42 000 zł tytułem zadośćuczynienia. W związku z powyższym, Sąd zasądził na rzecz powódki J. G. i powódki M. G. (1) pozostałą do zapłaty kwotę po 108 000 zł tytułem zadośćuczynienia (punkt 3 i 4 wyroku).

Odsetki ustawowe za opóźnienie.

Ocena rozmiaru szkody, a w konsekwencji wysokości żądanego odszkodowania i zadośćuczynienia, podlega weryfikacji sądowej. Jednakże byłoby niedopuszczalne przyjęcie, że poszkodowany ma czekać z otrzymaniem świadczenia z tytułu odsetek do chwili ustalenia wysokości szkody w konkretnym przypadku przez sąd. Orzeczenie sądowe w postępowaniu odszkodowawczym oczywiście nie ma charakteru konstytutywnego, nie jest więc źródłem zobowiązania sprawcy szkody względem poszkodowanego do zapłaty odszkodowania (zadośćuczynienia). Rzeczywistym źródłem takiego zobowiązania jest czyn niedozwolony.

Zasadą jest więc, że zarówno odszkodowanie jak i zadośćuczynienie za krzywdę stają się wymagalne po wezwaniu zobowiązanego przez poszkodowanego do spełnienia świadczenia (art. 455§1 k.c.). Od tej chwili biegnie termin do odsetek za opóźnienie (art. 481§1 k.c.). Zasada ta doznaje wyjątków, które wynikają np. z art. 14 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 22 maja 2003 roku o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych.

(por.: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 lutego 2010 roku z uzasadnieniem, II CSK 434/09, LEX nr 602683; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 marca 2009 roku, V CSK 370/08, LEX nr 584212; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28 czerwca 2005 roku z uzasadnieniem, I CK 7/05, LEX nr 153254; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 lutego 2007 roku, I CSK 433/06, LEX nr 274209).

Przy czym, zgodnie ze stanowiskiem Sądu Najwyższego, które Sąd w niniejszej sprawie podziela, wierzyciel oprócz złożenia samego zawiadomienia o wypadku powinien także określić swoje roszczenie. Jeżeli tego nie zrobił, to ubezpieczyciel popadł w opóźnienie dopiero z upływem wymaganego terminu liczonego od daty określenia swych roszczeń przez powoda wobec pozwanego (por. uzasadnienie do wyroku Sądu Najwyższego z dnia 30 stycznia 2004 roku, I CK 131/03, OSNC 2005/2/40).

W niniejszej sprawie powódki wezwały pozwanego do zapłaty dochodzonych w pozwie świadczeń pismem z dnia 4 kwietnia 2018 roku (k. 73 i nast. akt sprawy). Z tego względu, żądanie zasądzenia ustawowych odsetek za opóźnienie od dnia wytoczenia powództwa, tj. od dnia 28 września 2018 roku zasługiwało na uwzględnienie. O odsetkach orzeczono na podstawie art. 481§ 1 i 2 k.c.

Koszty pogrzebu

Sąd zasądził na rzecz powódki E. G. kwotę 6 850 zł z tytułu zwrotu kosztów nagrobka na podstawie art. 446§1 k.c. Koszty te wynikają z faktury nr F (...) z dnia 3 kwietnia 2018 roku obejmującej zakup nagrobka na sumę 13 700 zł (k. 82). Sąd uwzględnił żądanie powódki w tym zakresie w połowie, ponieważ nagrobek przeznaczony jest na dwa groby dla dwóch osób.

W ocenie Sądu nie można uznać, aby poniesione przez powódkę koszty pogrzebu ukochanego męża, stosunkowo młodego człowieka, tragicznie zmarłego w sytuacji, gdy jego życiowe perspektywy na przyszłość kształtowały się bardzo korzystnie, w jakiś sposób odbiegały od standardu spotykanego w danym środowisku. Pozwany w żaden sposób nie udowodnił też takiej okoliczności w niniejszej sprawie, jak również nie zgłosił w tym zakresie żadnych zarzutów ani wniosków dowodowych.

Na marginesie należy również dodać, że zasiłek pogrzebowy, jako świadczenie o charakterze ubezpieczeniowym, nie podlega zaliczeniu na poczet należnego odszkodowania z art. 446§1 k.c. Nie może więc ograniczać kwotowo zakresu odpowiedzialności nie tylko sprawcy wypadku, ale również ubezpieczyciela (por.: uchwała Sądu Najwyższego (pełny skład SN) z dnia 15 maja 2009 roku, III CZP 140/08, OSNC 2009/10/132; wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 10 września 2015 roku, I ACa 2065/14, LEX nr 1808823; wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 14 lipca 2016 roku, III APa 6/16, LEX nr 2091011).

Powódka E. G. nie wnosiła w pozwie o zasądzenie ustawowych odsetek za opóźnienie od kwoty dochodzonej z tytułu zwrotu kosztów zakupu nagrobka.

Renta

Stosownie do art. 446 § 2 k.c. osoba, względem której ciążył na zmarłym ustawowy obowiązek alimentacyjny, może żądać od zobowiązanego do naprawienia szkody renty obliczonej stosownie do potrzeb poszkodowanego oraz do możliwości zarobkowych i majątkowych zmarłego przez czas prawdopodobnego trwania obowiązku alimentacyjnego. Takiej samej renty mogą żądać inne osoby bliskie, którym zmarły dobrowolnie i stale dostarczał środków utrzymania, jeżeli z okoliczności wynika, że wymagają tego zasady współżycia społecznego.

Należy podkreślić, że renta, o której mowa w art. 446 § 2 k.c. nie jest „rentą alimentacyjną” lecz ma charakter odszkodowawczy - jej celem jest naprawienie szkody, jakiej doznała osoba uprawniona do otrzymywania świadczeń alimentacyjnych od zmarłego, przez to że świadczeń tych otrzymywać już nie będzie (por.: wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 22 czerwca 2016 roku, I ACa 161/16, LEX nr 2071287).

Okolicznością bezsporną jest, że W. G. z mocy ustawy zobowiązany był do realizowania obowiązku alimentacyjnego wobec swoich kontynuujących naukę córek J. G. i M. G. (1) do czasu dopóki nie byłyby w stanie utrzymać się samodzielnie (art. 133 § 1 k.r.o., art. 135 k.r.o.).

Do osób uprawnionych do uzyskania renty, względem których ciążył na zmarłym ustawowy obowiązek alimentacyjny, należy również małżonek, który z mocy art. 27 k.r.o. korzysta z uprawnienia do domagania się od współmałżonka przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Obowiązku z art. 27 k.r.o. pomiędzy małżonkami nie uchyla zdolność małżonka do samodzielnego utrzymania się z pracy zarobkowej lub prowadzonej działalności gospodarczej. O istnieniu zatem obowiązku alimentacyjnego między małżonkami pozostającymi we wspólnym pożyciu - jako przesłanki renty odszkodowawczej - nie przesądza okoliczność, czy pozostały przy życiu małżonek pracuje zarobkowo. (por.: uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 16 maja 2008 roku, III CSK 386/07, LEX nr 442529; wyrok Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie z dnia 19 września 2013 roku, I ACa 261/13, LEX nr 1402956; wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 15 września 2015 roku, I ACa 332/15, LEX nr 1808664; wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 2 lutego 2017 roku, III APa 53/16, LEX nr 2256865).

Wymaga podkreślenia, że wysokość renty z art. 446 § 2 k.c. obliczona stosownie do potrzeb uprawnionego oraz do możliwości zarobkowych i majątkowych zmarłego może być wyższa niż świadczenie alimentacyjne ustalone według usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego oraz zarobkowych i majątkowych możliwości zobowiązanego. Z analizy brzmienia art. 446 § 2 k.c. wynika bowiem, że przewiduje on samodzielne przesłanki określenia wysokości renty. Są nimi potrzeby poszkodowanego oraz możliwości majątkowe i zarobkowe zmarłego. W myśl art. 135 k.r.o. potrzeby uprawnionego, stanowiące przesłankę określenia wysokości alimentów, zostały ograniczone przez wskazanie, że chodzi jedynie o usprawiedliwione potrzeby uprawnionego, nie zostały jednak w ten sposób ograniczone potrzeby uprawnionego jako przesłanka ustalenia wysokości renty na podstawie art. 446 § 2 k.c. To oznacza, że w rozumieniu art. 446 § 2 k.c. omawiana przesłanka może obejmować wszystkie potrzeby uprawnionego, których został on pozbawiony w wyniku czynu niedozwolonego, rzeczywiście zaspakajane przez zmarłego, niezależnie od tego, czy mieściły się one, czy też wykraczały poza granice usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego w rozumieniu art. 135 k.r.o. (por.: wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 3 listopada 2017 roku, VI ACa 1054/16, LEX nr 2469973; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 maja 2008 roku, III CSK 386/07, LEX nr 442529).

Możliwości majątkowe i zarobkowe W. G., w świetle zebranego materiału dowodowego, można określić na kwotę około 10 000 zł netto miesięcznie. W. G. był osobą młodą, zdrową, w pełni oddaną żonie i córkom. Jednocześnie był osobą w tzw. wieku „produkcyjnym”, był bardzo pracowity, rozwijał firmę, zamierzał zawrzeć kolejne kontrakty, miał zatem realne możliwości osiągania coraz wyższych dochodów.

Przypomnieć należy, że przepis art. 446 § 2 k.c. nakazuje uwzględniać nie tylko rzeczywiście uzyskiwane dochody zobowiązanego do alimentacji, ale jego możliwości zarobkowe i majątkowe. W uzasadnieniu orzeczenia z dnia 25 listopada 2010 roku Sąd Najwyższy stwierdził m.in., iż niewysokie dochody rodziców nie uzasadniają stanowiska, że był to utrwalony stan, jak też że rodzice powódki (w rozpatrywanej przez SN sprawie) nie wykorzystywaliby możliwości pracy poza stałym zatrudnieniem lub w innej dziedzinie. (por.: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 listopada 2010 roku z uzasadnieniem, I CSK 702/09, LEX nr 688668). Tym bardziej, nie wysokość opodatkowanych zarobków decyduje przy obliczaniu renty, lecz możliwości zarobkowe i majątkowe zobowiązanego (por.: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 stycznia 2004 roku, II CK 360/02, LEX nr 173557).

Ze złożonych przez stronę powodową dokumentów, w tym zestawień przychodów i wydatków, podsumowań dochodów i zaświadczeń Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. wynika, że W. G. osiągnął następujący „czysty” dochód w kolejnych latach:



2013 rok - 186 070 zł 56 gr (dochód) - 1 842 zł (zryczałtowany podatek dochodowy w formie karty podatkowej) = 184 228 zł 56 gr : 12 miesięcy = 15 352 zł 38 gr;



2014 rok - 125 107 zł 74 gr (dochód) - 1 784 zł (zryczałtowany podatek) = 123 323 zł 74 gr : 12 miesięcy = 10 276 zł 98 gr;



2015 rok - 109 755 zł 94 gr (dochód) - 1 688 zł (zryczałtowany podatek) = 108 067 zł 94 gr : 12 miesięcy = 9 005 zł 66 gr;



2016 rok - 138 731 zł 63 gr (dochód) - 1 592 zł (zryczałtowany podatek) = 137 139 zł 63 gr : 12 miesięcy = 11 428 zł 30 gr;



2017 rok - 118 932 zł 54 gr (dochód) - 1 125 zł (zryczałtowany podatek) = 117 807 zł 54 gr : 12 miesięcy = 9 817 zł 30 gr.

Powyższe wyliczenia prowadzą do wniosku, że uzasadnione jest określenie możliwości majątkowych i zarobkowych W. G. na kwotę około 10 000 zł netto.

W tamtym okresie czasu, tj. 2017 rok, zarobki powódki E. G. na stanowisku pielęgniarki specjalisty wynosiły kwotę 3 597 zł 79 gr netto miesięcznie (k. 62), a po śmierci męża – 3 900 zł 15 gr (k. 63) + 1 500 zł.

Powódki J. G. i M. G. (1) po śmierci ojca W. G. utrzymują się z renty rodzinnej, od marca 2019 roku w kwocie przypadającej na każdą z powódek po 706 zł 32 gr netto miesięcznie. W okresie wcześniejszym od listopada 2017 roku kwoty renty wypłacanej powódkom były nieco niższe, przy wyliczaniu wysokości renty Sąd pominął jednak te różnice jako nie wpływające w istotny sposób na wysokość renty dochodzonej w niniejszej sprawie. Razem daje to sumę miesięcznych dochodów wszystkich powódek w kwocie 6 812 zł 79 gr.

Za życia W. G. dochód rodziny przypadający na jednego członka rodziny wynosił po około 3 400 zł (10 000 zł + 3 597 zł 79 gr ≈ 13 598 zł : 4 osoby ≈ 3 400 zł).

Po śmierci W. G. dochód na każdą z powódek wynosi kwotę po 2 270 zł 93 gr (3 900 zł 15 gr + 1 500 zł + 706 zł 32 gr + 706 zł 32 gr = 6 812 zł 79 gr : 3 osoby = 2 270 zł 93 gr).

Dochód przypadający na każdą z powódek jest zatem obecnie mniejszy w zaokrągleniu o 1 130 zł (3 400 zł - 2 270 zł 93 gr) w porównaniu z sytuacją powódek przed śmiercią W. G..

Z tych względów Sąd zasądził w punktach 5, 6 i 7 wyroku na rzecz każdej z powódek rentę w kwocie po 1 130 zł miesięcznie poczynając od listopada 2017 roku płatną z góry do dziesiątego dnia każdego miesiąca.

Powódki wezwały pozwanego do zapłaty renty pismem z dnia 4 kwietnia 2018 roku (k. 73), w związku z tym ustawowe odsetki za opóźnienie w zapłacie sumy rat renty za okres od listopada 2017 roku do kwietnia 2018 roku Sąd zasądził od dnia 11 maja 2018 roku, a za opóźnienie w płatności którejkolwiek z następnych rat renty - za okres od dnia następnego po dniu płatności raty renty do dnia zapłaty.

Na marginesie należy dodać, iż Sąd nie miał obowiązku określać terminu końcowego świadczenia renty odszkodowawczej wobec braku wniosku i inicjatywy dowodowej stron w tym zakresie. Sąd nie jest w tym przedmiocie obowiązany działać z urzędu. Brzmienie omawianego przepisu uprawnia do twierdzenia, że określenie terminu świadczenia renty nie należy do reguł orzekania w tym względzie. Bezterminowe obciążenie strony obowiązkiem świadczeń rentowych, nie pozbawia jej prawa do wzruszenia w drodze procesu tego obciążenia w razie zaistnienia zdarzeń, albo choćby wysokiego prawdopodobieństwa ich wystąpienia, powodujących wygaśnięcie obowiązków płatniczych osoby, z którą związany jest obowiązek odszkodowawczy (por.: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 lutego 2005 roku z uzasadnieniem, III CK 318/04, LEX nr 319577).

Koszty procesu i koszty sądowe (poniesione przez Skarb Państwa).

O kosztach procesu orzeczono na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c., art. 100 k.p.c. oraz §2 pkt 6 i 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 roku, poz. 1800 ze zm.).

Koszty poniesione w toku procesu przez powódkę E. G. obejmowały: opłatę od pozwu w kwocie 10 235 zł (k. 1, 107), koszty zastępstwa procesowego w kwocie 10 800 zł, opłatę od pełnomocnictwa - 17 zł. Razem - 21 052 zł.

Koszty poniesione w toku procesu przez powódki J. G. i M. G. (1) wynosiły w odniesieniu do każdej z tych powódek: część opłaty w kwocie po 1 500 zł (k. 107), koszty zastępstwa procesowego po 5 400 zł, opłaty od pełnomocnictwa po 17 zł.

Pozwany poniósł koszty zastępstwa procesowego w wysokości 10 800 zł (w odniesieniu do roszczenia powódki E. G.), 5 400 zł (w odniesieniu do roszczenia J. G.) i 5 400 zł (w odniesieniu do roszczenia M. G. (1)).

Łącznie koszty procesu wyniosły w odniesieniu do roszczenia powódki E. G. - 31 852 zł (21 052 zł + 10 800 zł), w odniesieniu do roszczeń powódek J. G. i M. G. (1) - po 12 317 zł (1 500 zł + 5 417 zł + 5 400 zł).

Powódka E. G. wygrała proces w 66%. W związku z powyższym, Sąd zasądził na rzecz powódki koszty procesu w kwocie 10 222 zł 32 gr, według następującego wyliczenia: 31 852 zł × 66/100 (koszty, które powinien ponieść pozwany) – 10 800 zł (koszty, które pozwany poniósł w związku z roszczeniem powódki) = 10 222 zł 32 gr (koszty do dopłaty przez pozwanego na rzecz powódki).

Powódki J. G. i M. G. (1) wygrały proces po 70 %. W związku z powyższym, Sąd zasądził na rzecz każdej z nich koszty procesu w kwocie po 3 221 zł 90 gr, według następującego wyliczenia: 12 317 zł × 70/100 (koszty, które powinien ponieść pozwany) – 5 400 zł (koszty, które pozwany poniósł w związku z roszczeniem każdej z w/w powódek) = 3 221 zł 90 gr (koszty do dopłaty przez pozwanego na rzecz każdej z w/w powódek).

Koszty sądowe poniesione w toku procesu przez Skarb Państwa obejmowały: pozostałe części opłat od pozwu w zakresie dotyczącym roszczeń powódek J. G. i E. G. w łącznej kwocie 14 400 zł (7 200 zł + 7 200 zł).

Stosownie do art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 roku o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (tekst jedn. Dz.U. z 2018 roku, poz. 300 ze zm.) Sąd nakazał pobrać od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa kwotę 10 080 zł tytułem zwrotu w/w kosztów sądowych, których powódki nie miały obowiązku uiścić. Kwota ta stanowi należne koszty sądowe, w części co do której powództwo zostało uwzględnione, tj. po 70 % w odniesieniu do każdej z powódek.

Natomiast na podstawie art. 113 ust. 4 powołanej ustawy, z uwagi na charakter sprawy oraz sytuację materialną i życiową powódek, Sąd odstąpił od obciążenia powódek kosztami sądowymi z zasądzonego roszczenia.